Τα σημερινά επίπεδα των αερίων του θερμοκηπίου είναι τα υψηλότερα σε διάστημα 3 εκατομμυρίων ετών. Αν η τρέχουσα συμφωνία του Παρισιού υλοποιηθεί, η παγκόσμια θερμοκρασία το 2100 θα εξακολουθεί να είναι κατά 3° C παραπάνω από την προβιομηχανική εποχή, και αρκετά παραπάνω από τον στόχο για να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις  της κλιματικής αλλαγής.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα είτε ως ακραίες θερμοκρασίες που καταστρέφουν σοδιές είτε ως φονικές καταιγίδες που προκαλούν καταστροφικές πλημύρες, θα είναι όλο και πιο συχνά και πιο έντονα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η ποσοτικοποίηση αυτής της αύξησης (καθώς και των οικονομικών συνεπειών) απαιτεί την ανάλυση πληθώρας δεδομένων που παράγονται καθημερινά.

Συνολικά, η κλιματική αλλαγή είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που η κοινωνία έχει ποτέ αντιμετωπίσει με αυξανόμενες συνέπειες. Αν και δεν είναι πανάκεια, η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής μέσα από μια ευρεία επιλογή εφαρμογών [1, 2].

Μερικές προκλήσεις στον χώρο αυτό είναι:

  • Πρόβλεψη ακραίων καιρικών φαονόμενων
  • Έξυπνα δίκτυα για την διανομή ηλεκτρικής ενέργειας
  • Έξυπνα συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας και στάθμευσης
  • Βελτιστοποίηση κυκλοφοριακής ροής

Στη συνέχεια μπορείτε να δείτε και ορισμένες λύσεις που έχουν κερδίσει αντίστοιχους διαγωνισμούς [3]:

  • Chloe Irrigation Systems – 1η θέση
  • The Blue Time Machine (BTM) – 2η θέση
  • MindYourFoot – 3η θέση
  • Open Data Climate Change Insights (ODCCI) – 4η θέση

Βιβλιογραφία:

  1. Tackling Climate Change with Machine Learning, Nov 5, 2019
  2. Here are 10 ways AI could help fight climate change, MIT Technology Review, June 20th, 2019
  3. EUDATATHON Finalists, 2018

Είναι πλέον σαφές ότι το γραμμικό μοντέλο παραγωγής “προμήθειας, παρασκευής, απόρριψης” στο οποίο βασίστηκε μέχρι τώρα η οικονομία μας και κατά το οποίο κάθε προϊόν αναπόφευκτα φτάνει στο “τέλος της ωφέλιμης ζωής” του, δεν είναι πλέον βιώσιμο.

Για να μπορεί λοιπόν να συνεχίσει να αναπτύσσεται η κοινωνία μας και να εξασφαλίζεται η επάρκεια φυσικών πόρων, η σταθερότητα και η διάρκεια, είναι ανάγκη να ακολουθηθεί ένα νέο οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης που θα περιορίζει τα απόβλητα, αλλά και θα μειώνει την ανάγκη για νέους πόρους που πρέπει να αντληθούν με μεγάλο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος. Βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει ότι αναβαθμίζουμε το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων, μέσω ευφυέστερης χρήσης των πόρων και μιας σύγχρονης οικονομίας που συμβάλλει στην ευημερία των πολιτών.

Η μετάβαση από ένα γραμμικό σε ένα κυκλικό μοντέλο ανάπτυξης («κυκλική οικονομία»), είναι μια τεράστια ευκαιρία για να δημιουργηθούν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα σε βιώσιμη βάση. Η εφαρμογή των αρχών

της κυκλικής οικονομίας σε όλους τους τομείς και τις βιομηχανίες, σύμφωνα με το Έγγραφο προβληματισμού “Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030” της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει τη δυνατότητα να παράγει καθαρό οικονομικό όφελος ύψους 1,8 τρισ. ευρώ έως το 2030, να αποφέρει περισσότερες από 1 εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ και να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

Τι είναι όμως τελικά η «Κυκλική Οικονομία»; Σύμφωνα με τους ορισμούς που πλέον χρησιμοποιούνται ευρέως στα κείμενα του OHE και της ΕΕ κυκλική οικονομία είναι ένα οικονομικό μοντέλο που εστιάζει στη μείωση της σπατάλης των πόρων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία, δίνοντας έμφαση στην αξιοποίηση ανανεώσιμων πόρων, φυτικών και ζωικών υποπροϊόντων και βιοαποικοδομήσιμων υλικών, την ανάκτηση και την επαναχρησιμοποίηση προϊόντων, αλλά και την παραγωγή ενέργειας από τα απόβλητα παραγωγικών διαδικασιών, τη διατήρηση ενός προϊόντος σε καλή λειτουργική κατάσταση για μακρύ χρονικό διάστημα, τη χρησιμοποίηση προϊόντων για την παροχή υπηρεσιών σε πολλαπλούς χρήστες (sharing economy), και τη χρήση της υπηρεσίας που προσφέρει ένα προϊόν και όχι την κατοχή αυτού του ίδιου του προϊόντος.

Το πλαίσιο παρακολούθησης της ΕΕ για την κυκλική οικονομία δείχνει ότι οι προσπάθειες για αυτή τη μετάβαση συνέβαλαν στην επιστροφή της ΕΕ σε πορεία δημιουργίας θέσεων εργασίας. Το 2016 οι τομείς που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία απασχολούσαν περισσότερους από τέσσερα εκατομμύρια εργαζομένους, παρουσιάζοντας αύξηση της τάξης του 6% σε σύγκριση με το 2012. Κατά τα προσεχή έτη, πρόκειται να δημιουργηθούν πρόσθετες θέσεις εργασίας, προκειμένου να καλυφθεί η αναμενόμενη ζήτηση που δημιουργείται από πλήρως λειτουργικές αγορές δευτερογενών πρώτων υλών

Η κυκλικότητα δημιούργησε επίσης νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, ανέδειξε νέα επιχειρηματικά μοντέλα και ανέπτυξε νέες αγορές, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Το 2016, οι κυκλικές δραστηριότητες, όπως η επισκευή, η επαναχρησιμοποίηση ή η ανακύκλωση, δημιούργησαν προστιθέμενη αξία περίπου 147 δισ. ευρώ, ενώ η αξία των σχετικών επενδύσεων ανήλθε περίπου στα 17,5 δισ. ευρώ.

Στην Ευρώπη, η ανακύκλωση των αστικών αποβλήτων κατά την περίοδο 2008-2016 αυξήθηκε και η συνεισφορά των ανακυκλωμένων υλικών στη συνολική ζήτηση υλικών παρουσιάζει συνεχή βελτίωση. Ωστόσο, κατά μέσο όρο, τα ανακυκλωμένα υλικά καλύπτουν μόνο το 12% της ζήτησης υλικών στην ΕΕ. Αυτό αναφέρεται επίσης σε πρόσφατη έκθεση ενδιαφερόμενων φορέων στην οποία δηλώνεται ότι η πλήρης κυκλικότητα εφαρμόζεται μόνο στο 9% της παγκόσμιας οικονομίας, γεγονός που αφήνει τεράστια περιθώρια βελτίωσης.

Παραδείγματα για εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας σε τομείς σημαντικούς είναι οι εξής:

  • Διαχείριση αποβλήτων, μείωση, επαναχρησιμοποίηση (πχ μετατροπή αποβλήτων σε δευτερογενείς πρώτες ύλες, μείωση παραγωγής αποβλήτων τροφίμων, επαναχρησιμοποίηση ηλεκτρικών συσκευών)
  • Διαδικασίες κυκλικού σχεδιασμού και παραγωγής (πχ μέτρα οικολογικού σχεδιασμού προϊόντων, ενεργειακή σήμανση)
  • Συνεργασία μεταξύ βιομηχανιών (βιομηχανική συμβίωση), κίνητρα για επενδύσεις σε τεχνολογίες προστασίας περιβάλλοντος
  • Χρησιμοποίηση νερού και ιλύος από μονάδες επεξεργασίας λυμάτων για άρδευση, χρήση δευτερογενών καυσίμων
  • Μείωση των ενεργοβόρων μεταφορών, έξυπνες μετακινήσεις
  • Δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε κτίρια
  • Διατήρηση οικοσυστημάτων σε αστικές περιοχές
  • Πράσινες δημόσιες συμβάσεις, ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών

Εάν όλα αυτά σας κινούν το ενδιαφέρον, ελάτε να σχεδιάσουμε δράσεις που να προωθούν την κυκλικότητα, σε όποιο τομέα βλέπετε δυνατότητα εφαρμογής

Δεδομένα & Πόροι

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας διαχειρίζεται πληθώρα δεδομένων που προέρχονται από τα διάφορα πληροφοριακά συστήματα των υπηρεσιών του και των γενικών γραμματειών.

Τράπεζα Ιδεών

Δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για ανάρτηση δράσεων για την κυκλική οικονομία

Γενική Γραμματεία Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων

Η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο στην Ελλάδα. Επίσης υπάρχει έλλειψη γνώσης κι ενημέρωσης για την προώθηση δράσεων κυκλικής οικονομίας τόσο στον ιδιωτικό τομέα όσο και σε δημόσιους φορείς και στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Η δημιουργία μία πλατφόρμας για την ανάρτηση δράσεων κυκλικής οικονομίας από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους θα μπορούσε να λειτουργήσει ενθαρρυντικά και σε άλλους φορείς. Οι δράσεις αυτές θα αφορούν για παράδειγμα χρήση δευτερογενών καυσίμων, κυκλικό σχεδιασμό και παραγωγή, βιομηχανική συμβίωση, χρήση δευτερογενών υλικών, χρησιμοποίηση νερού και ιλύος από μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων, πράσινες δημόσιες συμβάσεις.

Εκτιμώμενα Οφέλη από την υλοποίηση της Δράσης
  • Ενημέρωση φορέων, αύξηση της ευαισθητοποίησης επιχειρήσεων και φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, προώθηση κυκλικής οικονομίας.
  • Δημιουργία νέων επιχειρηματικών ευκαιριών, ανάδειξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων και ανάπτυξη νέων αγορών, συνεργασία φορέων και βιομηχανιών στο πλαίσιο της βιομηχανικής συμβίωσης.